پروتز های ثابت و متحرک دندان چیست؟

در اثر حادثه، عفونت و پوسیدگی ممکن است دندانهای طبیعی دچار آسیب شدید شده و شخص آنها را از دست بدهد. در این صورت فرد نیازمند نوعی اقدام ترمیمی است که متناسب با آسیب دیدگی دندانها وضعیت ریشه و تاج دندانها را بهبود ببخشد و از عواقب احتمالی از دست دادن دندانهای طبیعی جلوگیری نماید. پروتز دندان معمولا جایگزین مناسبی برای تاج دندان به شمار میرود. 

پروتز های ثابت و متجرک دندانپروتزهای ثابت و متحرک چیست؟

پروتزهای دندانی به دلیل ظاهر زیبا و طبیعی که به دندان و دهان میبخشند، محبوبیت زیادی به دست آورده‌اند. البته برای طراحی و اصلاح طرح لبخند نیز از پروتزهای ثابت و متحرک استفاده میشود. برای اتصال انواع پروتز متناسب با نوع آنها و میزان آسیب دیدگی بافت فک و کام، روشهای متنوعی مانند استفاده از خود دندان، مکش، عضلات دهان و ایمپلنت به کار میروند.

انواع پروتز دندانی

پروتز دندانی در نوع ثابت و متحرک ساخته میشوند که افراد متناسب با نیاز و سلیقه خود میتوانند برای درمان آسیب‌های دندانی خود یکی از این پروتزها را انتخاب کنند. پیش از هر انتخابی نیاز است تا اطلاعاتی در خصوص پروتزهای ثابت و متحرک به دست آورده و با عملکرد و کارایی آنها آشنا شوید. در ادامه توضیحات مفصلی در خصوص هر یک ارائه خواهیم داد.

پروتز ثابت

پروتز دندان ثابت بر روی ایمپلنت و خود دندان قرار میگیرد و به همین دلیل ثابت نامیده شده است. این پروتز را می‌توان جایگزین دندان مصنوعی دانست که مشکلات خاص خود را داشت. پروتزهای ثابت از مقاومت و دوام بالایی برخوردار هستند. پس از اتصال پروتز ثابت، توسط چسب و یا پیچ، به راحتی می‌توانید هر نوع ماده غذایی دلخواه خود را مصرف نمایید. البته پروتز ثابت در صورت لزوم و نیاز توسط دندانپزشک قابلیت جا به جایی را دارد. حتی در صورتی که بخواهید میتوانید پروتز ثابت را حذف نمایید.

نحوه اتصال پروتز ثابت

اساس اتصال پروتز ثابت متکی به فناوری ایمپلنت است. به این صورت که هر ایمپلنت تیتانیوم در مکانهایی به خصوص از استخوان فک کاشته میشود. پس از این استخوان فک دچار تغییر فرم شده و در اطراف پروتز رشد میکند. پس از اطمینان از ثبات وضعیت ایمپلنت، دندانپزشک متخصص اقدام به اتصال پروتز ثابت می‌نماید. از انواع پروتزهای ثابت نیز میتوان به روکش دندان یا تاج و پل دندان یا همان بریج دندان اشاره کرد. 

نوع ساختمان پروتز به مواد سازنده آن بستگی دارد، به عنوان مثال برای ساخت روکش یا بریج متصل به فلز، ابتدا باید چارچوبی از جنس تیتانیوم، طلا و یا پالادیوم ساخته شود؛ این فریم سبب استحکام بریج یا روکش میشود. سپس لایه‌ای از سرامیک دندانی بر روی چارچوب قرار میگیرد.

پروتز های ثابت و متحرک دندانی

مراحل اجرا و نصب پروتز ثابت

  1. ابتدا دندانپزشک متخصص به معاینات اولیه دندان پرداخته و موقعیت فک بالا و پایین را مورد ارزیابی قرار میدهد. سپس عمل قالب‌گیری توسط وی انجام میشود. نتیجه قالب‌گیری جهت ساخت قالب مورد نظر به آزمایشگاه فرستاده میشود.
  2. در آزمایشگاه ماکت دندان با استفاده از گچ دندانپزشکی ساخته میشود.
  3. همانطور که در بخش ساخت پروتز نیز اشاره کردیم، پس از ساخت ماکت دندان ابتدا باید یک فریم از فلزات مخصوص (طلا، پالادیوم و یا تیتانیوم) ساخته شود. جهت بهبود وضعیت ظاهری پروتز و سطح جونده آن، لایهای از سرامیک دندانی بر روی فریم فلزی کشیده میشود.
  4. گاهی ممکن است در ساخت روکش از هیچ فلزی استفاده نشود. معاینات و آماده‌سازی اولیه و قالب‌گیری مشابه روکشهای فلزی انجام میشود، اما باقی مراحل به طور متفاوتی انجام میشوند. ماکت دندان که از گچ دندانپزشکی ساخته شده است، توسط دوربینهای 3 بعدی اسکن میشوند. طراحی روکش مورد نظر توسط کامپیوتر انجام میشود. لازم به ذکر است که ماده سازنده این روکشها، زیرکونیوم یا سرامیک فشرده است. در نهایت بلوکهای زیرکونیومی توسط دستگاههای CAM CAD تراش داده شده و به روکش تبدیل میشوند.
  5. پس از اتمام مراحل ساخت، قالب پروتز توسط دندانپزشک بر روی لثه و در جایی مناسب قرار داده می‌شود.

به هنگام ساخت پروتز ثابت به نکاتی همچون سایز، فرم و رنگ دندان دقت زیادی میشود تا دهان و دندان پس از به کارگیری پروتز حالت طبیعی خود را حفظ نمایند.

پروتز متحرک

قالب پروتزهای متحرک بر روی قسمت بالای لثه‌های طبیعی شما قرار میگیرد. همانطور که از نام این نوع پروتز برمیآید، به راحتی میتوان آن را درون دهان قرار داده و یا خارج نمود و برای جا به جایی آن نیازی به متخصص نیست. از انواع پروتز متحرک میتوان به دندانهای مصنوعی اشاره نمود. اگر شخص تمامی دندانهای خود را از دست داده باشد، از پروتز متحرک کامل یا دست دندان استفاده میشود، اما در صورتی که فقط چند دندان آسیب دیده باشد، دندان مصنوعی یا پروتز پارسیل گزینه خوبی محسوب میشود.

نحوه اتصال پروتز متحرک

برای اتصال پروتز متحرک از نوعی چسب مخصوص استفاده میشود. هر بار پیش از اتصال این نوع پروتز باید چسب مخصوص را روی دندان و لثه طبیعی خود قرار دهید. 

برای تمیز کردن پروتز دندان متحرک نیاز است تا در انتهای روز آنها را از دهان خارج نمایید. سپس پروتز را به همراه یک قرص تمیزکننده مخصوص پروتز در یک لیوان آب بیاندازید. 

پروتز متحرک دندان

بهتر است بدانید که پروتز متحرک شکننده است و به هنگام مسواک زدن باید آنها را در آب نگهداری نمایید.

معایب پروتز متحرک

از معایب استفاده از پروتز و دندان متحرک شاید بتوان به کاهش کیفیت همین چسب مخصوص اشاره نمود. به این صورت که پس از مدتی این چسب ها عملکرد ضعیفی از خود نشان میدهند و دندانها به هنگام صحبت، لبخند و غذاخوردن ممکن است تکان بخورند و دچار لغزش شوند. شاید به همین دلیل نتوانید مواد غذایی سفت و دلخواه خود را میل کنید. 

همچنین به این دلیل که قالب پروتز متحرک بر روی دندان و لثه طبیعی شما کشیده میشود، ممکن است در طول روز دچار احساس درد و ناراحتی در دهان خود شوید.

گاها برخی از افراد در اوایل استفاده از پروتز متحرک احساس پیری میکنند.

مزایا و معایب پروتزهای ثابت و متحرک

  • پروتزهای ثابت از دوام و استحکام بیشتری نسبت به پروتزهای متحرک برخوردارند.
  • پروتزهای ثابت از طول عمر بالایی (حدودا 20 سال) برخوردارند، در صورتی که پروتزهای متحرک سبب آسیب به تیغه استخوان فک و لثه شده و باید هر 1 یا 2 سال مورد بررسی قرار گیرند. ضمنا هر 5 یا 7 سال باید نسبت به تعویض آن اقدام نمود.
  • بر خلاف پروتز دندان متحرک برای استفاده از پروتزهای ثابت درد و ناراحتی در دهان خود احساس نمی‌کنید.
  • بهداشت پروتزهای متحرک طی یک پروسه طولانی و حساس انجام پذیر است، اما پروتزهای ثابت دقیقا مانند دندانهای طبیعی شما هستند و برای بهداشت دهان خود تنها کافی است از مسواک و نخ دندان استفاده نمایید.

هزینه پروتزهای ثابت و متحرک دندان

عواملی همچون نوع مواد مصرف شده برای ساخت پروتز، هزینه آزمایشگاه و در نهایت هزینه دندانپزشک ۳ فاکتور مهم در میزان هزینه‌ای که باید برای پروتز دندانهای خود اختصاص دهید تاثیرگذار است. با تعیین نوبت و مراجعه به کلینیک میتوانید درکنار مشاوره در خصوص هزینه ها نیز با پزشک مشورت نمایید.

معمولا هزینه پروتز متحرک نسبت به نوع ثابت آن کمتر است، اما در نظر داشته باشید که شاید پروتز دندان ارزان بهترین اتخاب برای شما نباشد. سلامت دندان و داشتن دندان‌هایی که طبیعی‌تر باشند معیار مهمتری در مقابل هزینه درمان است.

روشهای مراقبت از پروتزهای دندانی ثابت و متحرک

پس از هر درمانی برای اینکه نتیجه مطلب را از آن درمان دریافت کنید، باید مراقبت‌های خاصی را انجام دهید و نکات خاصی را رعایت نمایید. پروتزهای ثابت و متحرک دندان نیز نیازمند یک سری مراقبت‌های خاص هستند که در ادامه با آن‌‌ها آشنا می‌شویم.

مراقبت از پروتز متحرک

  • پس از جایگیری پروتز متحرک در دهان لازم است تا بافت‌ های دهان، زبان و سایر عضلات به حضور آن عادت نمایند، از این رو در روزهای اول از غذاهای نرم استفاده نمایید. در صورت بروز زخم بر روی لثه و لبه‌های پروتز باید جهت معاینه و بررسی مشکل به دندانپزشک مراجعه کنید.
  • بر اثر استفاده طولانی مدت از پروتز متحرک فرم استخوان فک و لثه دچار تغییر شده و در بعضی موارد لثه تحلیل رفته یا دچار تورم میشود؛ در چنین شرایطی باید به دندانپزشک مراجعه نمایید تا نحوه قرارگیری پروتز در دهان شما مجددا تنظیم شود.
  • بعد از هر وعده غذایی با استفاده از یک مسواک نرم باید پروتزهای متحرک تمیز شوند. همچنین باید از قرص‌های مخصوص تمیزکننده پروتز برای تمیز کردن پروتز متحرک استفاده شود.
  • پروتزهای متحرک بسیار شکننده هستند؛ بنابراین باید درون آب یا حوله نرم نگهداری شوند.

مراقبت از پروتز دندان

مراقبت از پروتز ثابت دندان

  • پس از قرارگیری پروتز ثابت در دهان، نحوه قرارگیری دندانها روی هم تغییر میکند؛ بنابراین طی روزهای نخست پس از انجام پروتز، باید از غذاهای نرم استفاده شود.
  • پروتز ثابت مانند دندان های طبیعی بوده و برای بهداشت آن میتوان از مسواک و نخ دندان استفاده نمود. همچنین استفاده از واترجت و مسواکهای بین دندانی نیز توصیه میشود.
  • پروتزهای ثابت آسیب پذیرترین قسمت آن محل قرارگیری روکش بر روی دندان است که باید به خوبی تمیز شده و توسط دندانپزشک مدام مورد بررسی قرار بگیرد.  
  • برای حفظ رنگ آنها میتوانید از خوردن زیاد چای، قهوه، الکل، سس ها و خوراکی هایی که موجب لک شدن و تغییر رنگ پروتز دندانی میشود بپرهیزید.

تمیزکردن و جرمگیری پروتزهای دندانی

  • پروتز دندانی پس از مدتی دچار تغییر رنگ میشود؛ برای بازگشتن رنگ سفید و درخشندگی آن‌ها می‌توانید وایتینگ انجام دهید.
  • برای از بین بردن لکه های پروتزهای دندانی نباید از پاک کننده هایی استفاده نمود که باعث ساییدگی آنها می‌شود؛ زیرا این محلول ها موجب تضعیف پروتز و خراشیدگی آن‌ها نیز میشود. همچنین کلرین هم سبب آسیب رسانی به قسمت فلزی پروتز میشود. 
  • روش خانگی که بتواند سبب سفید شدن و جرم گیری پروتز دندانی شود استفاده از سرکه است که عمل پاکسازی و ضدعفونی کردن را در 15 دقیقه انجام میدهد. همچنین سعی کنید از خمیردندان های سفید کننده بر روی پروتز استفاده نکنید
  • برای از بین رفتن لکه ها، پروتز دندانی توسط دندانپزشک متخصص پولیش داده میشوند. پاکسازی پروتز معمولا یک یا دوبار در سال انجام میشود. البته ممکن است بنا بر نیاز، دندانپزشک تصمیم دیگری بگیرد.

چه زمانی باید از پروتزهای دندانی استفاده کرد؟

زمانی که یک یا تعدادی از دندانهای طبیعی آسیب ببینند و تمامی آن‌ها از بین بروند، نیاز است تا اقدامات ترمیمی جهت جایگزینی دندان های از دست رفته اتخاذ شود تا بهداشت و سلامت دهان و دندان شخص تامین شود. یکی از روشهای پر کردن جای خالی دندان استفاده از پروتز دندان و دندان مصنوعی است. پروتزهای دندانی به دلیل ویژگی ها و قیمت مناسب طرفداران زیادی را به خود اختصاص داده‌اند. 

ممنوعیت استفاده از پروتزهای دندانی

استفاده از پروتزهای دندانی معمولا بنا به توصیه و تشخیص دندانپزشک متخصص انجام شده و ممنوعیت خاصی را به دنبال ندارد. زیرا پروتزها کاملا متناسب با فرم دندان، لثه و فک شما ساخته میشوند. تنها نکته استفاده از پروتز دندانی این است که مدت زمان زیادی طول میکشد تا به حضور آن در دهان خود عادت نمایید.

از میان افراد زیادی که از پروتزهای دندانی استفاده میکنند، ممکن است تعداد بسیار کمی دچار واکنشهای دهانی شوند که بر اثر استفاده از آلیاژهای فلزهای پایه، طلا، جیوه، رزینهای اکرلیک، مواد دارای پلی اتر وروی میدهند. این امر نیز توسط متخصص قابل پیگیری و درمان است. 

شاید تنها ممنوعیت به کارگیری پروتزهای دندانی، استفاده از آن در شب باشد. به هنگام خواب باید پروتز متحرک یا دندان مصنوعی خود را خارج کنید تا از بوی بد دهان جلوگیری کرده و به لثه خود استراحت دهید.

زنان باردار نیز بهتر است پیش از هر اقدامی با پزشک خود و دندانپزشک مشورت نمایند تا مطمئن شوند اقدامات ترمیمی مشکلی برای جنین ایجاد نمیکند.

در این مقاله سعی شد راجع به نکات و موارد مهم در خصوص پروتز های ثابت و متحرک دندان صحبت شود تا سوالات شما را پاسخ داده باشیم، اگر سوال و نکته ای در ذهن دارید که به آن اشاره ای نشد میتوانید آن را در قسمت نظرات با ما در میان گذاشته و پاسخ خود را از متخصصین ما دریافت نمایید.

تماس